Een spel van vraag en aanbod

Door: ing. Erik Euwema, senior adviseur informatiemanagement

Publicatiedatum: 19 april 2021 09:24
Veel van de problematiek rond de kwaliteit van gegevens van basis- en kernregistraties is toe te schrijven aan het eigenaarschap hiervan. Of beter gezegd het ontbreken hiervan. Voor de basisregistraties is het eigenaarschap formeel wel geregeld, voor kernregistraties nog niet. Maar is dat formele eigenaarschap voldoende?

Wie is eigenaar?

Binnen organisaties is het vaak veel gedoe om basisregistraties op elkaar af te stemmen. Hoe zorgen we dat de kwaliteit van de gegevens uit de BAG en de BGT op elkaar is afgestemd? Wie is daar verantwoordelijk voor? En nog belangrijker: wie voelt zich daar verantwoordelijk voor? Als het allemaal wel loopt en we slagen voor de ENSIA en er doen zich geen ‘echte’ problemen voor… Waarom zouden we ons hier dan zo druk over maken? Met de komst van de Samenhangende Objectregistratie (SOR) wordt het nog belangrijker om hier over na te denken. Wie heeft er belang bij de juiste gegevens uit de SOR? Bij wie doet het zeer als de gegevens in de SOR niet kloppen? Maar moeten we ons daar nu al druk over maken terwijl de SOR nog wel even op zich laat wachten? Ik vind van wel…

Behoefte aan goede data

Met het toenemende gebruik van deze data (de toepassingen van de SOR, Datagedreven werken, etc) wordt de behoefte aan data van goede kwaliteit ook steeds groter. Maar bij wie gaan de ‘gebruikers’ van deze data te rade als gegevens van goede kwaliteit niet beschikbaar zijn? Niet bij ICT in ieder geval. Bij veel gemeenten zijn er pilots opgestart voor het datagedreven werken. In het begin is het misschien nog niet zo belangrijk om zeker te weten dat de data op orde is. Maar wel als de pilot wordt omgezet naar een definitief proces. Om op basis van deze data bijvoorbeeld beleid te maken of besluiten te nemen. Wie is er dan aanspreekbaar op de kwaliteit en beschikbaarheid van deze data? 

In de praktijk

Het tactische katern gegevensmanagement uit de GEMMA geeft er in ieder geval een aantal antwoorden op. Denk aan de hierin opgenomen RASCI tabel en de daarbij horende uitleg van alle rollen. Maar dat is theorie, hoe werkt het in de praktijk? De praktijk is vaak weerbarstiger. Er worden goede stappen op dit onderwerp gezet, maar het zijn vaak nog de formele stappen. De stap daarna, het daadwerkelijk handelen en optreden en verantwoordelijkheid nemen, is vaak nog een stuk lastiger. We zien organisaties bezig met het benoemen van Chief Data Officers, Gegevensmanagers, teamleiders gegevensbeheer of gegevensmanagement etc. Zijn zij verantwoordelijk of ligt deze verantwoordelijkheid toch op de plek waar de data ‘ontstaat’? 

De rollen verdeeld

Chief Data Officer
De belangrijkste rol van de Chief Data Officer (CDO) is het positioneren van data als onmisbare waarde voor de organisatie. De CDO brengt het belang over van data, voert regie op de gemeentebrede datastrategie en -architectuur en zorgt dat datamanagement en data governance in de hele organisatie op een hoger niveau komen. De CDO ontwikkelt een overkoepelende en gedragen visie op data en op specifieke onderwerpen zoals 
gegevensmanagement, master data management en personal data management. Het doel van de CDO is daarbij om data optimaal te laten gebruiken door medewerkers en afdelingen: efficiënt, veilig, vertrouwd, geautoriseerd en met reden. De CDO gaat dus vooral over het toepassen en het gebruik van de gegevens. Maar wie is er nou verantwoordelijk voor de kwaliteit? 

Gegevensmanagement 
Gegevensmanagement zorgt ervoor dat de data van de juiste kwaliteit op het juiste moment op de juiste plek beschikbaar is. In de kern is dit dus meer een faciliterende rol dan een rol met verantwoordelijkheid over kwaliteit. Gegevensmanagement is verantwoordelijk voor het laten ‘stromen’ van de gegevens van A naar B, van bronhouder naar afnemer, en weer terug.  

Gegevensbeheerder
Dan blijft over degene die de data beheert, inwint en bijhoudt. Ligt hier dan de verantwoordelijkheid? Nou uiteraard niet bij de gegevensbeheerder zelf, maar wel bij zijn leidinggevende. Zoals ik al eerder zei, bij basisregistraties is het eigenaarschap aangewezen en bij kernregistraties of andere procesregistraties nog niet. 

Terug bij af

Maar dan zijn we weer waar we begonnen. Het is naar mijn mening dan ook een ‘spel’ van vraag en aanbod. Er is bij alle organisaties steeds meer vraag om kwalitatief hoogwaardige data. De ‘gebruiker’ (afnemer) gaat aankloppen bij de bronhouder en gegevensmanagement zorgt ervoor dat deze ‘stroom’ in goede banen wordt geleid. En ‘in goede banen’ gaat in dit geval over wetgeving, veiligheid, processen, verantwoordelijkheden, efficiënt etc. Met de toename van de vraag komt er ook meer ruimte (geld, tijd) beschikbaar om aandacht te besteden aan de kwaliteit en beschikbaarheid van de benodigde data. En hiermee ontstaat ook een ‘gevoel’ van verantwoordelijkheid bij bronhouders.  Zij willen dan ook gaan sturen op de kwaliteit van ‘hun’ data. Zij krijgen hier geld en tijd voor en willen dan ook gaan zien waar ‘hun’ geld aan besteed wordt. 

 

 

 

Erik Euwema

ing. Erik Euwema

 

 

Contact

Telefoon: 088-8883000

E-mail: info@thorbecke.nl

 

 

 

Volg ons via

 

 

 

Terug naar

Missie van Thorbecke

Door daadkracht én in samenwerking

publieke organisaties verder brengen

 

 

Thorbecke Nieuwsbrief

 

Contact

088-8883000
info@thorbecke.nl